Í síðustu viku heimsótti VERKVIST fyrirtækið Límtré Vírnet í tengslum við samstarf um gerð og notkun umhverfisyfirlýsinga (EPD blaða). Heimsóknin markaði mikilvægt skref í þróun samstarfsins, þar sem EPD blöð verða notuð til að meta umhverfisáhrif af framleiðslu og notkun límtrésbita og steinullareininga. Fulltrúar VERKVIST fengu tækifæri til að kynna sér framleiðsluferla Límtré Vírnets, allt frá hráefnisvali til framleiðslu lokaafurða. Sérstaklega var áhugavert að sjá hvernig Límtré Vírnet leggur áherslu á sjálfbærni í framleiðslunni, meðal annars með því að endurnýta plastið utan af timbrinu sem fyrirtækið fær sent og nýta afgangstimbur til að framleiða kurl, sem er svo selt áfram. Þessar aðgerðir sýna hvernig Límtré Vírnet vinnur stöðugt að því að lágmarka úrgang og auka nýtingu hráefna, sem fellur vel að markmiðum samstarfsins um að auka gagnsæi um umhverfisáhrif byggingavara og stuðla að betri ákvarðanatöku í byggingaframkvæmdum. Með EPD blöðum getur Límtré Vírnet veitt viðskiptavinum sínum nákvæmar upplýsingar um umhverfisáhrif framleiðsluvara og þannig styrkt stöðu sína sem ábyrgur framleiðandi á Íslenskum byggingarmarkaði. "Við erum spennt fyrir þessu samstarfi, þar sem það gerir okkur kleift að veita viðskiptavinum okkar meiri yfirsýn yfir umhverfisáhrifin af vörum okkar, ásamt því að styrkja stöðu okkar á markaðnum sem leiðandi í sjálfbærri þróun byggingarefna " segir Einar Bjarnason, gæðastjóri hjá Límtré Vírnet.“ EPD blöð hafa orðið sífellt mikilvægari í byggingariðnaðinum vegna vaxandi umhverfisvitundar og aukinna krafa um gagnsæi og sjálfbærar lausnir. Þau gegna lykilhlutverki í því að framkvæma nákvæmar lífsferilsgreiningar, þar sem notast er við rauntölur sem EPD blöðin veita yfir umhverfisáhrif varanna. Með nýjum ákvæðum í byggingareglugerð, sem taka gildi 1. september 2025, verður krafist lífsferilsgreininga fyrir byggingar. Ef rauntölur fyrir vöru liggja ekki fyrir er hægt að nota meðaltalstölur frá HMS, en þá bætist við 25% álag. Þessi krafa undirstrikar mikilvægi EPD blaða fyrir framleiðendur, þar sem þau tryggja að unnið sé með nákvæmar og áreiðanlegar upplýsingar um umhverfisáhrif byggingarefna og veitir einnig samkeppnisforskot yfir vörur sem hafa ekki EPD blað. Fyrir Límtré Vírnet er þetta samstarf mikilvægt skref í átt að flýta fyrir innleiðingu á sjálfbærum vinnubrögðum og nýtingu umhverfivottana í íslenskum byggingariðnaði. Með EPD skýrslum munu þeir geta veitt viðskiptavinum sínum tækifæri til að taka upplýstar ákvarðanir um val á byggingarefnum, sem einnig mun auka gagnsæi í umhverfisáhrifum. Þetta samstarf við VERKVIST er ekki aðeins tækifæri til að styrkja vöruþróun, heldur einnig til að staðfesta stöðu Límtré Vírnets sem ábyrgur og traustur framleiðandi. Með innleiðingu EPD blaða geta þeir sýnt fram á skuldbindingu sína til að mæta vaxandi kröfum um umhverfisupplýsingar í byggingariðnaði. "Þessi heimsókn og samstarfið við Límtré Vírnet eru lykilþættir í stefnu okkar að styðja viðskiptavini okkar í átt að sjálfbærari framtíð," segir Alma D. Ívarsdóttir framkvæmdastjóri sjálfbærni og umhverfismála hjá VERKVIST . Það er ljóst að bæði fyrirtækin hafa mikinn áhuga á að vinna saman að því að bjóða upp á lausnir sem minnka umhverfisáhrif byggingarframkvæmda. Samstarfið við Límtré Vírnet er aðeins einn liður í stefnu VERKVISTAR að vera leiðandi í umhverfisvænum lausnum fyrir byggingariðnaðinn. Um VERKVIST Hjá VERKVIST verkfræðistofu er lögð rík áhersla á að byggingar séu fyrir fólk, heilsu, vellíðan og að lágmarka vistspor bygginga. Fyrirtækið sem stofnað var þann 1. mars 2024 af Ölmu D. Ívarsdóttur, Böðvari Bjarnasyni og Sylgju Dögg Sigurjónsdóttur hefur vaxið ört og telur nú 12 sérfræðinga með yfirgripsmikla, þverfaglega þekkingu og reynslu. Sem fyrsta íslenska ráðgjafafyrirtækið sem sérhæfir sig í heilnæmi og sjálfbærni bygginga er sterk áhersla lögð á innivist og umhverfismál. Unnt er að veita ráðgjöf allt frá hönnunarstigi og í gegnum allt ferlið til að tryggja að byggingar séu bæði hagkvæmar í rekstri og umhverfisvænar. VERKVIST býður nú upp á fjölbreytta þjónustu í umhverfislýsingum (EPD) fyrir vörur, Svansvottunum og BREEAM vottunum bygginga ásamt byggingatækni, byggingareðlisfræði, innivist, orkusparnaði, loftgæðum, rakaöryggi og rakaskemmdum. Um Límtré Vírnet Límtré Vírnet er öflugt íslenskt iðnfyrirtæki sem hefur byggt upp starfsemi sína á traustum og reyndum framleiðsluferlum. Með áratuga reynslu í framleiðslu og sölu á hágæða vörum fyrir íslenskan byggingariðnað tryggja þeir viðskiptavinum áreiðanleika og fagmennsku. Starfsfólk þeirra býr yfir mikilli sérfræðiþekkingu og víðtækri reynslu, sem gerir þeim kleift að bjóða framúrskarandi lausnir í takt við þarfir markaðarins. Þeir leggja áherslu á stöðuga nýsköpun og þróun til að mæta síbreytilegum kröfum og stuðla að sjálfbærni í byggingargeiranum. Límtré Vírnet sérhæfir sig í framleiðslu á stál- og álklæðningum, límtré og yleiningum og selur vörur sínar aðallega til Íslensks byggingariðnaðar. Nánari upplýsingar um samstarfið veita:   Alma Dagbjört Ívarsdóttir , alma@verkvist.is , +354 6602164 Framkvæmdastjóri, Sjálfbærni og umhverfi, VERKVIST

Hlynur Júlíusson fagleiðtogi hjá VERKVIST hefur verið að setja upp rakamæla í þakhluta á Kársnesskóla til þess að hægt sé að fylgjast með til frambúðar hvenær eða hvort leki inn í þakið - mælingarnar er hægt að vakta á netinu eða fá viðvörunarskeyti í símann. Sjá frétt á vefsíðu Tector https://www.tector.com/.../karsnesskoli-icelands-largest ... Nú þegar hafa þessir skynjarar afstýrt tjóni þegar veðurhlíf rofnaði í vondu veðri við uppbyggingu þaksins og hægt var að bregðast hratt og örugglega við. Það væri frábært að sjá fleiri nýta sér þessa tækni með mælum frá Tector. Sérstaklega í KLT eða krosslímdum timburhúsum þar sem mikil áhætta felst í því ef raki kemst inn í lokaða byggingarhluta. Ef þið viljið frekari upplýsingar ekki hika við að senda línu hlynur@verkvist.is

Þann 3.október síðastliðinn tók Garðabær við fyrsta Svansleyfinu sem veitt hefur verið til sveitarfélags fyrir Svansvottaða byggingu. Um er að ræða leikskólann Urriðaból við Holtsveg 20 í Garðabæ, byggðan úr krosslímdum timbureiningum (CLT). Verkefnið hlaut einnig Grænu skófluna, sem er viðurkenning sem Grænni byggð veitir árlega fyrir mannvirki sem byggt hefur verið með framúrskarandi vistvænum og sjálfbærum áherslum. Alma Dagbjört  einn af eigendum og stofnendum VERKVISTAR tók þátt í verkefninu Urriðaból, sem Svansvottunarfulltrúi verkefnisins.   Alma hefur yfirgripsmikla reynslu og þekkingu á Svansvottunarferlinu bæði sem ráðgjafi til húseiganda, verktaka og birgja sem vilja fá vörur sínar Svansvottaðar eða samþykktar til notkunar í Svansvottuðum verkefnum. Svansvottun  leggur áherslu á lækkun kolefnisspors, hringrásarhagkerfið, orkunotkun, loftgæði, innivist og lágmörkun skaðlegra efna bæði fyrir heilsu og umhverfi. Bæði er hægt að svansvotta nýbyggingar og endurbætur bygginga. Með því að fara með nýbyggingu eða endurbætur í gegnum Svansvottunarferli er tryggt ákveðið eftirlit á framkvæmdartíma og gæðastjórnun á verkstað. Umræður um skort á eftirliti í íslenska byggingariðnaðinum og tengsl þess við galla í nýbyggingum hafa verið áberandi. Svansvottunarkerfið er ákveðið svar við þessu ákalli þar sem kröfur eru settar á ákveðna þætti í nýbyggingar- og endurbótaferlinu og farið er í gegnum skilyrði og gátlista sem þarf að fylgja eftir, sem kallar á aukið eftirlit.   Rakaöryggi : Gott dæmi um aukið eftirlit er skipun rakaöryggisfulltrúa fyrir Svansvottuð verkefni. Rakaöryggisfulltrúi leggur fram rakaöryggisáætlun samkvæmt kröfum Svansins og sér um eftirfylgni og eftirlit með þeim kröfum. Meðal annars fylgist hann með raka og þornun byggingarefna á verktíma með því að framkvæma viðeigandi rakamælingar, fylgjast með frágangi við glugga og hurðir, efnisvali á svæðum þar sem er rakaálag og frágangi í votrýmum svo fátt eitt sé nefnt.  Rétt efnisval  er síðan lykilatriði til að tryggja heilnæm loftgæði innandyra, endurnýtingu á efnum og lágmörkun kolefnisspors, í samræmi við markmið um sjálfbærni og umhverfisvernd. Lífsferilsgreining (LCA) sem er hluti af Svansvottunarferlinu, er aðferð til að meta umhverfisáhrif byggingar, vöru eða þjónustu í gegnum allan lífsferil hennar. Með því að framkvæma LCA greiningar við val á efnum er hægt að meta umhverfisáhrif þeirra, sem gefur okkur tækifæri til að velja byggingarefni sem stuðla að hringrásarhagkerfinu og draga úr kolefnisspori bygginga. Þar sem slík krafa er ekki aðeins í vottunarkerfum heldur mun einnig taka gildi í byggingarreglugerð haustið 2025 þá er mikilvægt að iðnaðurinn nýti vel þann aðlögunartíma sem er nú framundan.   Mikilvægt er fyrir birgja og framleiðendur að eiga umhverfislýsingu eða EPD blað fyrir sínar vörur. EPD blöð miðla upplýsingum um umhverfisáhrif á einfaldan og skýran hátt, ásamt því að vera vottuð af þriðja aðila sem eykur gagnsæi og dregur úr áhættu á grænþvotti. Þannig stuðla þau að því að hönnuðir, verktakar og fyrirtæki geti tekið upplýstar ákvarðanir um val á vörum. EPD blað eða umhverfislýsing eru einnig forsenda þess að vara sé valin til notkunar í byggingu þegar framkvæma á lífsferilsgreiningar. Svansvottun nýbygginga, við endurbætur og í rekstri bygginga er því skref í átt að aukinni sjálfbærni í byggingariðnaði og eftirlit með ákveðnum áhættuþáttum er sérstaklega aukið. Það er okkar trú að þetta ferli tryggi aukna endingu, gæði og heilnæmara húsnæði fyrir notendur ásamt því að draga úr umhverfisáhrifum bygginga. Til þess að nálgast nánari upplýsingar um þjónustu VERKVISTAR varðandi Svansvottun, lífsferilsgreiningar og EPD blöð vinsamlega sendið póst á Ölmu eða Huldu . alma@verkvist.is hulda@verkvist.is

Það er okkur sönn ánægja að tilkynna að VERKVIST hefur hafið samstarf við LCA.no , norskt ráðgjafafyrirtæki sem sérhæfir sig í umhverfisyfirlýsingum (EPD) á alþjóðamarkaði. Samstarfið styrkir stöðu fyrirtækisins í átt að vistvænni þróun í mannvirkjagerð og gerir okkur kleift að ráðast saman í fjölbreyttari verkefni af öllum stærðargráðum. Með umhverfisyfirlýsingum (EPD) aukum við gegnsæi um umhverfisáhrif byggingarefna í gegnum allan lífsferil þeirra frá hráefnaöflun til urðunar. Umhverfisyfirlýsingar vöru, betur þekkt sem Environmental Product Declaration (EPD), eru öflug verkfæri fyrir neytendur og framleiðendur sem krefjast aukins gagnsæis í umhverfismálum. Þessar yfirlýsingar veita skýrar, mælanlegar og vottaðar upplýsingar um umhverfisáhrif vara út frá niðurstöðum lífsferilsgreininga (LCA). Umhverfisyfirlýsingar verða sífellt mikilvægari fyrir framleiðendur þar sem framkvæmdaaðilar óska í auknum mæli eftir slíkum upplýsingum þegar votta á byggingu t.d. með Svaninum eða BREEAM. EPD blöð munu einnig verða lykilþáttur fyrir hönnuði við val á byggingarefnum, í ljósi nýrra ákvæða í byggingareglugerð um kröfu á lífsferilsgreiningum, sem taka gildi þann 1. september 2025. Minni umhverfisáhrif og aukin samkeppnisfærni EPD blöð eru ekki aðeins gagnleg fyrir framleiðendur heldur einnig hönnuði, framkvæmdaaðila og aðra hagaðila í byggingariðnaðinum. Umhverfisyfirlýsingar auka gagnsæi með því að veita skýrar og vottaðar upplýsingar um umhverfisáhrif vara sem gera neytendum kleift að taka upplýstar ákvarðanir um val á vörum í samræmi við auknar kröfur um sjálfbærni, vottanir og reglugerðir í byggingariðnaðinum. Innleiðing á EPD blöðum getur dregið úr kostnaði og úrgangi sem leiðir til betri rekstrarhagkvæmni og minni umhverfisáhrifa. Með því að auka skilvirkni er einnig hægt að koma betur auga á tækifæri til samkeppnisforskots og vaxtar. Um samstarfið Samstarfið milli LCA.no  og VERKVIST verkfræðistofu miðar að því að sameina krafta sína og sérþekkingu á sviði umhverfismála. Í sameiningu er ætlunin að gera byggingar heilnæmari, vistvænni og sjálfbærari. “Við erum stolt af því að vera valin sem samstarfsaðili LCA.no  á Íslandi. Íslenski byggingariðnaðurinn er að stíga stórt stökk. Æ fleiri leggja sig fram við að uppfylla lögmætar kröfur og vaxandi væntingar neytenda. Samstarfið styrkir okkur í að veita hágæða þjónustu á markaðnum á þessu sviði og verða leiðandi í ráðgjöf um sjálfbærni og EPD þjónustu á Íslandi. Innan fyrirtækjanna er verðmætur mannauður með áratuga þekkingu, reynslu og sérmenntun í byggingariðnaðinum, mannvirkjagerð og umhverfisgreiningum“, segir Alma D. Ívarsdóttir, framkvæmdastjóri sjálfbærni og umhverfismála hjá VERKVIST. Um VERKVIST Hjá VERKVIST verkfræðistofu er lögð rík áhersla á að byggingar séu fyrir fólk, heilsu, vellíðan og að lágmarka vistspor bygginga. Fyrirtækið sem stofnað var þann 1. mars 2024 af Ölmu D. Ívarsdóttur, Böðvari Bjarnasyni og Sylgju Dögg Sigurjónsdóttur hefur vaxið ört og telur nú 11 sérfræðinga með yfirgripsmikla, þverfaglega þekkingu og reynslu. Sem fyrsta íslenska fyrirtækið sem sérhæfir sig í heilnæmi bygginga er sterk áhersla lögð á innivist og umhverfismál. Unnt er að veita ráðgjöf allt frá hönnunarstigi og í gegnum allt ferlið til að tryggja að byggingar séu bæði hagkvæmar í rekstri og umhverfisvænar. VERKVIST býður nú upp á fjölbreytta þjónustu í umhverfislýsingum (EPD), Svansvottunum og BREEAM ásamt byggingatækni, byggingareðlisfræði, innivist, orkusparnaði, loftgæðum, rakaöryggi og rakaskemmdum. Um LCA.no   LCA.no  var stofnað árið 2016 en grunnur fyrirtækisins byggir á yfir 35 ára rannsóknum, þróun á LCA lífsferilsgreiningum og EPD umhverfislýsingum. Fyrirtækið var stofnað á sinni tíð af rannsóknastofnuninni Norsus og er með viðskiptavini í fjórum heimsálfum. Nánari upplýsingar um LCA.no  má finna á vefsíðu fyrirtækisins .  „Samstarf okkar við VERKVIST marka tímamót fyrir LCA.no  með frekari tengingum við íslenska markaðinn. Með því að sameina sérfræðiþekkingu fyrirtækjanna styrkjum við okkur í verkefnum í tengslum við umhverfisvottanir og EPD. Með því eflum við samkeppnishæfni fyrirtækja í sjálfbærni“, segir Trond Edvardsen, forstjóri LCA.no .   Nánari upplýsingar um samstarfið veita:   Alma Dagbjört Ívarsdóttir , alma@verkvist.is , +354 6602164 Forstöðukona umhverfismála og sjálfbærni, VERKVIST Sylgja Dögg Sigurjónsdóttir , sylgja@verkvist.is , +354 6656244  Forstöðukona innivistar og lýðheilsu, VERKVIST Trond Edvardsen, trond@lca.no , +47 905 71 091  CEO, LCA.no   Terese Troy Prebensen, terese@lca.no , +47 958 61 254 CFO, LCA.no

Á föstudaginn gerðum við samstarfsfélagarnir hjá VERKVIST okkur glaðan dag og skelltum okkar á Billiard barinn og út að borða en tilefnið var að kveðja hana Klöru  okkar í bili. Klara er að fara til að ljúka mastersnámi í Civil and Architectural Engineering hjá KTH Royal Institute of Technology í Svíþjóð með sérhæfingu í Sustainable buildings (sjálfbærum byggingum). Klara verður þó enn hluti af teyminu í fjarvinnu en hún mun taka að sér einhver verkefni með okkur samhliða námi ef tími gefst sem tengjast sjálfbærni, umhverfismálum, orkuútreikningum, vottunum, rakaöryggi og heilnæmri innivist. Við samstarfsfélagarnir munum sakna Klöru enda mikill orkubolti og gleðigjafi og óskum henni góðrar ferðar og góðs gengis í skólanum. Hlökkum til að fá hana aftur til okkar um jólin. Látum nokkrar myndir frá deginum fylgja með. Starfsmannafélag VERKVISTAR er vel virkt og heitir FÉLAGSVIST en gott er að þétta hópinn og gera okkur dagamun reglulega saman.

Sjálfbærni, innivist, byggingareðlisfræði, orkuútreikningar VERKVIST leitar eftir kröftugu og metnaðarfullu fagfólki til framtíðarstarfa. Hefur þú áhuga á að taka þátt í að byggja upp einstaka verkfræðistofu og sérhæfast í sjálfbærni, vistvæni, orkuútreikningum, vistvottunum, rakaöryggi, innivist og heilnæmum byggingum. Leitað er eftir fagfólki á sviðum byggingarfræði, arkitektúr, byggingartæknifræði, verkfræði. sjálfbærni, vistvæni, líffræði, innivist, húsasmíði eða heilnæmi bygginga. Helstu verkefni og ábyrgð Orkunýting bygginga, orkuútreikningar, vottunarkerfi og sjálfbærni.  Byggingareðlisfræði, byggingatækni og ástandsúttektir. Rakaöryggi, eftirlit og ráðgjöf. Verkefnastjórnun og eftirlit með nýframkvæmdum og endurbótum. Menntunar- og hæfniskröfur Verkfræði, tæknifræði, byggingafræði, líffræði, iðnmenntun eða önnur menntun sem nýtist í starfi. Reynsla, þekking eða áhugi á einhverju af eftirfarandi er æskileg en ekki skilyrði; hönnun, húsasmíði, ástandsskoðun, rakaskimun, rakamælingum, sýnatökum, loftþéttleikamælingum, eftirliti eða verkefnastjórn með framkvæmdum og endurbótum, innivist, rakaöryggi, loftgæðum, loftskiptum, umhverfisvottunum eða orkunotkun mannvirkja. Fríðindi í starfi Sveigjanlegur vinnutími, fjarvinna í boði, heilsustyrkur, skemmtilegt starfsumhverfi og nýtt skrifstofuhúsnæði með frábæru útsýni og góðri innivist. FélagsVIST er starfsmannafélagið okkar. Hæfni Frumkvæði. Sjálfstæð vinnubrögð. Góð samskiptafærni. Metnaður í starfi Framsetning á gögnum Gott skipulag Ef þú hefur áhuga á að taka þátt í því að móta framtíðina með okkur og leggja þitt af mörkum í átt að betri innivist, vistvænum byggingum og auknum gæðum mannvirkja, hvort sem er á hönnunarstigi, við nýframkvæmdir eða endurbætur, þá hvetjum við þig til að sækja um eða hafa samband. Umsóknir ásamt kynninngarbréfi sendist á: verkvist@verkvist.is

VERKVIST sinnir fjölbreyttum og spennandi verkefnum sem tengjast innivist og sjálfbærni í byggðu umhverfi. Með yfir 20 ára reynslu í rannsóknum og ráðgjöf vegna rakavandamála og myglu, erum við vel í stakk búin til að fyrirbyggja og minnka tíðni rakavandamála. Við leggjum áherslu á að nýta þekkingu okkar í verkefnin og miðla áfram með námskeiðum og greinaskrifum. Við trúum því að umhverfismál séu heilbrigðismál. Sjálfbærni og vistvæni í byggingariðnaði er lykilatriði til að tryggja heilsu og vellíðan notenda bygginga, auk þess að huga að endingu og virkni byggingarefna. Verkefni okkar við Svansvottun endurspegla þessa sýn, þar sem þverfagleg þekking okkar er nýtt í umhverfisgreiningar, ástandsskoðun og mat á rakaástandi, auk lífsferilsgreininga og orkunýtingar. Samvinna og samtal milli ólíkra hagaðila er lykillinn að framförum í byggingariðnaði. Við metum þekkingu annarra mikils og leggjum áherslu á stöðugt nám og miðlun þekkingar. Með nýjum áskorunum sem fylgja breyttu umhverfi, veðurfari og kröfum er mikilvægt að læra af öðrum og deila þekkingu og reynslu til að bæta og þróa starfsemi og ráðgjöf. Við lærum eins lengi og við lifum. Hér eru nokkur dæmi um verkefnin okkar www.verkvist.is/verkefni Frá vinstri: Alma, Böðvar, Arnar, Íris, Hlynur, Árna, Hulda, Sylgja (vantar Ævar, Klöru og Vincent á myndina)

Spennandi tímar framundan hjá VERKVIST. Við munum flytja ásamt 3H ráðgjöf upp á 5.hæð í Hallgerðagötu 13 í haust í glæsilegt nýtt húsnæði með geggjuðu útsýni. Að sjálfsögðu verður hugað að innivist, loftgæðum og sjálfbærni en umfram allt að skapa skemmtilegt vinnuumhverfi til að sinna krefjandi og áhugaverðum verkefnum . Við óskum eftir meðleigjanda Hafið samband verkvist@verkvist.is

Hlynur Júlíusson, fagstjóri hjá VERKVIST verkfræðistofu hefur umsjón með heimilisskoðunum hjá fyrirtækinu. Hann var rétt í þessu að taka við nýrri sendingu sem inniheldur mælitæki og tól til rakaskimunar fyrir byggingar. Hann hefur brennandi áhuga á starfinu sínu og hefur um margra ára skeið unnið að fjölmörgum verkefnum tengdum innivist, ástandsskoðunum, gallagreiningum, tillögum að endurbótum og viðhaldi bygginga fyrir sveitarfélög, ríkið, borg og einkaaðila. Við náðum af honum tali á leiðinni út en hann var fullur tilhlökkunar að prufa nýju hitamyndavélina og mælana í næstu skoðun. Hvernig fer heimilisskoðun fram? „Úttekt heimilisskoðana hjá VERKVIST fer þannig fram að rakaskimað er meðfram útveggjum, undir gluggum, framan við útihurðar, í votrýmum og á áhættusvæðum. Stundum sést greinilega að það er raki í húsnæðinu en oft er hann leyndur, undir gólfefnum eða djúpt inn í byggingarefnum og því erfiðara að vita hvað um er að vera. Til þess notum við ýmsar aðferðir og ekki síst fyrri reynslu okkar og þekkingu. Við rakaskimun leitum við að frávikum, skoðum þau svæði nánar, finnum orsökina og metum afleiðingarnar. Í framhaldi er gefin ráðgjöf varðandi næstu skref og úrbætur. Í sumum tilfellum er þörf á sýnatöku þegar staðan er ekki ljós eða til að gefa okkur betri mynd af því hversu langt þarf að ganga í endurnýjun byggingaefna“, segir Hlynur. Vinnum þvert á teymin og aðstoðum hvort annað með lausnir „Ég er svo lánsamur að hafa unnið með og haft frábæra lærimeistara og má þá helst nefna Sylgju Dögg Sigurjónsdóttir, líffræðing og lýðheilsufræðing sem hefur verið leiðandi í húsaskoðunum og heilnæmri innivist sl. 18 ár en hún stýrir sviðinu Innivist og lýðheilsa hjá VERKVIST. Hvernig snýr landsbyggðin sér að? „Fyrir þá sem búa úti á landi eða hentar betur að fá ráðgjöf símleiðis eða í gegnum myndspjall er hægt að panta viðtalstíma hjá sérfræðingum okkar. Stundum er það gert sem fyrsta skref og aðstoðum við eins mikið og unnt er varðandi rakavandamál, mótvægisaðgerðir, úrbætur og næstu skref í átt að betri heilsu. Ef óskað er eftir að við komum út á land í skoðanir þá að sjálfsögðu aðstoðum við fólk með það. Oft reynum við að para saman nokkrar skoðanir ef hægt er á svæðinu til að lækka kostnað við akstur. Við getum einnig leiðbeint með sýnatöku í gegnum myndspjall ef svo ber undir sem við síðan látum greina, lesum úr og veitum ráðgjöf í  kjölfarið“, segir Hlynur. Er löng bið eftir heimilisskoðun? „Við vorum svo lánsöm að fá inn 3 nýja starfsmenn sem er frábær liðsauki og við það styttist biðin. Við getum komið með tiltölulega stuttum fyrirvara en við forgangsröðum eins og við getum og reynum að bregðast við bráðum tilfellum eins skjótt og auðið er“, segir Hlynur. Af hverju er mikilvægt að láta ástandsskoða heimilið sitt? „Langvinn rakavandamál geta leitt til þess að byggingarefni skemmast, óhóflegur örveruvöxtur myndast og mygla sem getur valdið íbúum heilsubresti byrjað að vaxa í hýbýlum okkar. Algeng eru öndunarfæraeinkenni, ofnæmi, tíðar sýkingar, höfuðverkir, útbrot, taugaverkir, mikil þreyta og svo margt annað. Með forvörnum og viðhaldi á byggingahlutum er hægt að koma í veg fyrir að slíkt gerist. Jafn mikilvægt er að láta skoða húsin okkar eins og bílana til að tryggja öryggi notenda. Það er miklu dýrara að gera við þegar allt er komið í óefni“, segir Hlynur. Hvernig komst þú inn í þennan geira? „Ég er lærður húsasmiðameistari frá Tækniskólanum og hóf störf við húsasmíði árið 2015. Frá árinu 2017 fór ég síðan að færa mig meira inn á  verkefni tengdum rakaöryggi og innivist þar sem áhugi minn kviknaði og hef síðan unnið að fjölmörgum ástandsskoðunum fyrirtækja og heimila, eftirfylgni með framkvæmdum og verkefnastjórnun í skólum og stofnunum. Ég er einnig í loftþéttleikaprófunum, slagveðursprófunum, framkvæmdareftirliti o.fl. Ég hef aflað mér víðtækrar reynslu í úttektum og ráðgjöf á byggingum en þetta er orðið helsta áhugamálið mitt í dag fyrir utan golfið og fjölskylduna. Kvöldin fara oft á tíðum í að lesa greinar og skoða hvað er að gerast erlendis í þessum málefnum s.s. greinar um rakaöryggi, heilnæmar byggingar o.fl. Konan situr oft þétt við hliðin á mér og horfir á bíómynd á Netflix á meðan. Einnig sæki ég þau námskeið sem í boði eru til endurmenntunar eins og hjá Iðan fræðslusetri. Síðan er Sylgja, alfræðiorðabók um rakaskemmdir og myglu, á næsta borði“, segir Hlynur og brosir. Hvernig bóka ég skoðun? „Á vefsíðu okkar, verkvist.is er form sem hægt er að fylla út. Einnig er hægt að senda beint póst á skodun@verkvist.is eða hringja í síma 419 1500. Við erum að vinna í að bæta síðuna okkar en það kemur með sumrinu. Það hjálpar mikið að fá sendar myndir og stutta lýsingu á því í hvernig ásigkomulagi húsið er, viðgerðir og annað slíkt“, segir Hlynur. VERKVIST verkfræðistofa sem sérhæfir sig í heilnæmum byggingum, innivist, byggingafræði og loftgæðum. Við komum flest frá rótgrónum stofum og úr námi og teymið er frábært. Við vinnum sem þverfaglegt teymi með rakaöryggi og byggingartæknifræðina að leiðarljósi sem Böðvar Bjarnason, byggingatæknifræðingur er í fararbroddi fyrir ásamt umhverfisþáttum og vottunum þegar við á sem Alma Dagbjört Ívarsdóttir, innivistar- og orkuverkfræðingur stýrir. Við vinnum þétt saman að því að leysa flókin mál og koma með úrbætur enda þaulreyndir fagmenn á sínu sviði innan fyrirtækisins.

Fróður maður sagði eitt sinn við mig að einungis væru til tvær gerðir af gluggum, þeir sem leka og þeir sem ættu eftir að leka. Í  nýbyggingum í dag virðist það fyrsta sem fer úrskeiðis vera gluggarnir. En hvers vegna? Gluggar eru nauðsynlegir í byggingum til að hleypa dagsbirtu inn og tryggja möguleika á að hleypa inn fersku útilofti. Á sama tíma valda gluggar því að veðurhjúpur er rofinn og við gerum gat á útveggina. Forsaga eldri glugga og ísetninga Á árum áður voru gluggar oft á tíðum smíðaðir á litlum ófullkomnum verkstæðum, úti í bílskúr eða í vinnuskúrum á byggingarstað. Gluggarnir voru járnaðir, áfellur negldar utan á og glugginn steyptur í. Sjaldnast fylgdu með nákvæmar leiðbeiningar um hvernig gengið skyldi frá þessum gluggum. Smiðirnir einfaldlega kunnu að setja gluggana í steypumótin. Gluggarnir voru svo glerjaðir á staðnum þar sem hver smiðurinn hafði sinn háttinn á. Ef steypuvinnan var í lagi, steypan náði að flæða nægjanlega vel undir gluggann og ekkert steypuhreiður myndaðist, þá hélt þessi aðferð merkilega vel þrátt fyrir að engin klæðning væri til að verja þéttingar fyrir veðrum og vindum. Auðvitað voru þessir gluggar misjafnir að gæðum en voru þeir almennt verri en nútíma CE-vottaðir gluggar? Regluverkið var einfaldara, allir máttu smíða glugga og setja þá í hús þ.e.a.s. faglærðir einstaklingar og í flestum tilfellum var það þannig. Smiðir smíðuðu gluggana og settu þá í. Þessir gluggar entust í 30-40 ár og jafnvel lengur, allt eftir gæðum gluggana og timbursins sem í gluggunum var og hvernig viðhaldi þeirra var í framhaldi sinnt. Í fyrstu voru flestir þessara glugga glerjaðir með einföldu gleri. Þannig voru þeir kannski í 20-30 ár þar til farið var að tvöfalda glerið. Þá var falsið dýpkað með því að fræsa úr rammanum og skipta um pósta. Viðurinn var oftast í fínu lagi svo engum datt í hug að henda þeim, enda láku þeir ekki. Stundum þurfti að vísu að sponsa í botnstykkið en þessar aðgerðir entust oftast ágætlega. Kröfur í dag Í dag er s.s. öllum heimilt að flytja inn glugga en það er bannað að nota þá nema þeir hafi staðist slagregnspróf upp á 1100 Pa og hafi CE-merkingu. Miðað við þessar auknu kröfur ætti að vera hægt að draga þá ályktun að lekir gluggar heyrðu sögunni til. En svo er alls ekki, heldur þvert á móti virðist sem gluggar leki frekar í dag og mun fyrr en þeir áður gerðu. En hvað veldur? Byggingaraðferðir hafa breyst. Við erum farin að klæða húsin okkar að utanverðu, gluggarnir eru að ýmsum gerðum og efnið í þeim er ýmist timbur, ál eða plast. Gluggaprófílarnir, klæðningar og klæðningarkerfin eru mismunandi og veggirnir sem gluggarnir eru settir í einnig. Sumir vilja meina að gluggaframleiðandi ætti að fyrirskrifa frágang á sínum gluggum og sumir gera það, en þá fyrir þá veggi og byggingarefni sem eru algengust í þeirra nærumhverfi. Það loftslag og sú veggjagerð sem algengust er í nærumhverfi erlendra framleiðanda er sjaldnast eins og sú uppbygging sem við notum hérlendis. Sennilega er um 90% af öllum gluggum sem settir eru í hús á Íslandi framleiddir erlendis. Reynslan hefur sýnt að gluggarnir sjálfir geta lekið og einnig þétting við ísetningu, í verstu tilfellum hvoru tveggja. Hver ber ábyrgð á gluggafrágangi? Augljósasta svarið er að segja að hönnuðurinn á að hanna gluggafráganginn og byggingarmeistarinn að sjá til þess að smiðirnir gangi rétt frá gluggunum eins og teikningar segja til um. Þannig væri ábyrgðarkeðjan skýr, þ.e.a.s. ef að gluggarnir koma CE-vottaðir og með staðfest slagregnspróf upp á 1100 Pa. En er málið svona einfalt ? Nei, íslensk lög banna hönnuðum að fyrirskrifa nákvæmlega hvaða gluggategund nota skal í útboðsgögnum og þar af leiðandi getur hönnuður ekki að fullu teiknað nákvæmt deili af gluggafráganginum.  Verktakinn sem velur endanlega hvaða glugga hann kaupir er falið að klára hönnunina, sem svo smiðurinn framkvæmir án nokkurra leiðbeininga. Hvar liggur þá ábyrgðin þegar eitthvað fer úrskeiðis? Í þessu kerfi bendir hver á annan og sennilega situr húseigandinn oftar en ekki uppi með skaðann. Hvað er til ráða? Færi ekki betur á því að eftirláta sama hönnuði að teikna gluggafrágang samhliða því sem hann teiknar klæðningarkerfin og velur önnur byggingarefni? Þannig gæti ábyrgðarkeðjan að minnsta kosti verið skýrari. Það þyrfti að skýra regluverkið eða bæta það og t.d. banna innflutning á gluggum sem ekki eru CE-merktir og hafa ekki staðist nýlegt slagregnspróf.  Staðreyndin er sú að stundum fylgja 10-15 ára gamlir pappírar með gluggunum en ekkert ákvæði er í reglugerð um aldur þessara prófana né hvaða gluggar eru prófaðir. En hvernig á svo að þétta glugga? Flest erum við vonandi sammála um að innri þéttingin sé sú mikilvægasta og að hún eigi að vera raka- og loftþétt í báðar áttir. Ytri þéttingin er meira þrætuepli, sumir segja að það eigi að kítta, aðrir nota borða, stundum gufuopna en stundum lokaða. Það er að sjálfsögðu ekki hægt að fyrirskrifa einhverja eina aðferð eins og gert var í gamla daga, til þess eru efni og byggingaraðferðirnar í dag alltof margar. En ákveðnar meginreglur getum við þó haft að leiðarljósi: Gerum alltaf ráð fyrir að ysta þéttingin geti gefið sig Hugum vel að drenkerfi gluggans og ísetningarinnar Ysta klæðning hússins er ekki vatnsheld Hindrum að vatn komist að burðarvegg Gerum gluggagatið vatnsþétt Slagregnsprófum allar ísetningar Tengjum vatnsvörn gluggans við vatnsvörn veggjarins Það væri til mikils unnið ef við myndum taka á þessum vandamálum sem allra fyrst til þess að koma megi í veg fyrir ótímabært viðhald og leka glugga, öllum til hagsbóta. Greinahöfundur er Böðvar Bjarnason, Byggingameistari og byggingatæknifræðingur og einn af eigendum VERKVISTAR verkfræðistofu, bodvar@verkvist.is, sími: 665 6521

Í maí hélt VERKVIST í samvinnu við Reykjavíkurborg námskeið varðandi efnanotkun, þrif, hreinsun og aðgerðir til að bæta loftgæði í skólum og frístundabyggingum. Umsjónarfólk, húsverðir og starfsfólk skóla og frístundaheimila mættu í höfuðstöðvar Reykjavíkurborgar í Borgartúnið þar sem líflegar og áhugaverðar umræður sköpuðust um loftgæði, heilsu og byggingar. Á fundinum var settur upp loftgæðamælir þar sem þátttakendur gátu fylgst með í rauntíma loftgæðunum í salnum á skjái og í appi á meðan á fundinum stóð. Marktækar breytingar urðu t.a.m. á loftgæðum til hins betra við það eitt að opna glugga sem sýnir hvað loftun er mikilvæg heilsu okkar. Grunnur lagður að ferlum og leiðbeiningum um þrif Helsta ástæða og umfjöllunarefni fundarins var að fara yfir ferla við þrif í skólum og frístundahúsnæðum til þess að tryggja börnum og notendum betri loftgæði. Með því að huga að því hvaða efni eru notuð í okkar nærumhverfi getum við komið í veg fyrir óþarfa ertingu í andrúmsloftinu. Regluleg loftskipti, rykhreinsun og takmörkun á notkun efna innandyra skiptir því höfuðmáli þar sem mörg hreinsiefna eru ertandi fyrir húð, augu og/eða öndunarfæri. Samkvæmt rannsóknum er ungt fólk oft á tíðum einnig viðkvæmara fyrir slíku áreiti. Það er því ljóst að góð loftgæði eru mikilvæg í öllum byggingum til að bæta heilsu og vellíðan og regluleg loftskipti, þá sérstaklega þar sem börn dvelja. Ef heilnæm og mild efni eru notuð til almennra þrifa og sterk og sótthreinsandi efni einungis þegar þörf krefur til hverju sinni, á þeim svæðum sem til þarf, má bæta loftgæðin til muna í byggingum og tryggja betri innivist. Ekki síst þarf að horfa til þeirra skaðlegu umhverfisáhrifa sem sterk, ilmefnablönduð hreinsiefni geta haft á allt lífríkið. Þetta frumkvæði Reykjavíkurborgar að efla lýðheilsu í skólum með því að bæta og huga almennt að loftgæðum er til fyrirmyndar og mun án efa hafa góð áhrif á vellíðan nemenda og starfsfólks í skólum Reykjavíkurborgar, segir Sylgja Dögg Sigurjónsdóttir, líffræðingur, lýðheilsufræðingur og ráðgjafi hjá VERKVIST í heilnæmri innivist. Til þess að hægt sé að innleiða nýja ferla og breytingar að þessu tagi þurfa allir sem að verkefninu koma að fá fræðslu og öðlast sameigilegan skilning á því hversu miklu máli loftgæði skipta fyrir heilsu og vellíðan barna og starfsfólks. Við erum gríðarlega ánægð með góða þátttöku og viðbrögð þátttakenda á málefninu og hlökkum til að móta þetta enn frekar í góðri samvinnu, segir Sylgja Dögg að lokum. Nánari upplýsingar um námskeið: Sylgja Dögg Sigurjónsdóttir, sylgja@verkvist.is og Íris Magnúsdóttir, iris@verkvist.is

Arnar Þór Sævarsson hefur gengið til liðs við VERKVIST verkfræðistofu og hóf hann störf þann 6. maí sl.. Arnar Þór hefur lokið B.Sc. gráðu í byggingartæknifræði frá Háskólanum í Reykjavík og sveinsprófi í húsasmíði frá Tækniskólanum. Hann er með 6 ára starfsreynslu sem húsasmiður og hefur sótt fjölmörg námskeið er varða raka og myglu, brunaþéttingar og námskeið fyrir öryggistrúnaðarmenn. Hann stundaði einnig nám við líffræði í HÍ. Arnar Þór hefur víðtæka reynslu en hann starfaði m.a. hjá Eflu þar sem hann var sérfræðingur á sviði innivistar og byggingartækni. Hann hefur komið að fjölmörgum verkefnum tengdum innivist, framkvæmdareftirliti, gerð kostnaðargreininga, verklýsinga og útboðsgagna á sínum ferli. „Það er því mikill fengur að fá Arnar Þór til okkar. Megin áherslur hans hjá VERKVIST verða á heilnæma innivist, byggingatæknifræði, byggingaeðlisfræði, ástandsskoðanir, loftgæði og margt fleira“, segir Böðvar Bjarnason , byggingatæknifræðingur og einn af stofnendum og eigendum VERKVISTAR. Nánari upplýsingar um Arnar Þór Sævarsson Á myndinni má sjá Arnar Þór Sævarsson og Böðvar Bjarnason á sviði innivistar & byggingartæknifræði hjá VERKVIST